Düşük kan şekeri belirtileri

Düşük kan şekeri, tıp dilinde hipoglisemi olarak adlandırılır ve kandaki glikoz seviyesinin vücudun ihtiyaçlarını karşılayamayacak kadar azalması anlamına gelir. Özellikle diyabet tedavisi gören kişilerde daha sık görülse de uzun süre aç kalma, yoğun egzersiz, alkol tüketimi veya bazı sağlık sorunları da düşük kan şekerine yol açabilir.

Düşük kan şekeri belirtilerini erken fark etmek, durumun ilerlemesini ve ciddi sağlık sorunlarını önlemek açısından önemlidir. Bu yazıda hipogliseminin en yaygın belirtilerini, nedenlerini, acil müdahale gerektiren durumları ve kan şekeri düştüğünde yapılması gerekenleri bulabilirsiniz.

Düşük kan şekeri nedir?

Genellikle kan şekeri seviyesinin 70 mg/dL’nin altına düşmesi hipoglisemi olarak değerlendirilir. Ancak belirtiler kişiden kişiye değişebilir. Bazı kişilerde daha yüksek seviyelerde şikâyetler ortaya çıkarken, sık sık hipoglisemi yaşayan kişilerde kan şekeri oldukça düşmesine rağmen belirti görülmeyebilir.

Kan şekeri düştüğünde beyin ve diğer organlar yeterli glikoz alamaz. Vücut, bu durumu düzeltmek için adrenalin gibi hormonlar salgılar. Bu nedenle ilk belirtiler arasında terleme, titreme ve çarpıntı gibi uyarıcı bulgular görülür.

Düşük kan şekeri belirtileri nelerdir?

Hipoglisemi belirtileri genellikle hızlı başlar. Belirtilerin şiddeti, kan şekerinin ne kadar düştüğüne ve düşüşün ne kadar hızlı gerçekleştiğine bağlıdır.

Erken dönemde görülen belirtiler

• Halsizlik ve ani yorgunluk
• Soğuk terleme
• El ve vücutta titreme
• Çarpıntı veya kalp atışlarını belirgin hissetme
• Yoğun açlık hissi
• Baş dönmesi ve sersemlik
• Sinirlilik, huzursuzluk veya endişe
• Baş ağrısı
• Solukluk
• Bulantı

Kan şekeri daha fazla düştüğünde görülen belirtiler

• Dikkat dağınıklığı ve odaklanma güçlüğü
• Bulanık veya çift görme
• Konuşma bozukluğu
• Davranış ve kişilik değişiklikleri
• Yürüme ve denge sorunları
• Belirgin uyku hâli
• Zihin karışıklığı
• Kaslarda güçsüzlük
• Koordinasyon kaybı

Ağır hipoglisemi belirtileri

Kan şekeri çok düştüğünde beyin yeterli glikoz alamaz ve ciddi nörolojik belirtiler ortaya çıkabilir. Bu durum tıbbi acil olarak değerlendirilmelidir.

• Bilinç kaybı
• Nöbet geçirme
• Şiddetli bilinç bulanıklığı
• Kişinin kendisine yardım edememesi
• Komaya girme

Kan şekeri ölçüm sonuçları kullanılan cihaza, ölçüm tekniğine ve kişinin sağlık durumuna göre değişebilir. Bu nedenle yalnızca tek bir ölçüm yerine belirtiler, ölçüm sonuçları ve kişinin kullandığı ilaçlar birlikte değerlendirilmelidir.

Düşük kan şekeri neden olur?

Hipogliseminin birçok farklı nedeni olabilir. En sık görülen nedenler özellikle insülin veya kan şekerini düşüren ilaç kullanan kişilerde tedaviyle ilişkilidir.

• İnsülin dozunun gereğinden fazla olması
• Diyabet ilaçlarının öğünle uyumsuz kullanılması
• Öğün atlamak veya uzun süre aç kalmak
• Normalden daha az karbonhidrat tüketmek
• Yoğun veya uzun süreli egzersiz yapmak
• Alkol tüketmek, özellikle aç karnına içmek
• Karaciğer, böbrek veya hormonlarla ilgili bazı hastalıklar
• Şiddetli enfeksiyonlar veya ciddi beslenme yetersizliği
• Gebelikte veya emzirme döneminde artan enerji ihtiyacı

Diyabeti olmayan kişilerde düşük kan şekeri olur mu?

Evet, diyabeti olmayan kişilerde de hipoglisemi görülebilir. Uzun süre yemek yememek, aşırı alkol tüketimi, yoğun fiziksel aktivite ve bazı metabolik hastalıklar kan şekerinin düşmesine neden olabilir.

Bazı kişilerde yemeklerden birkaç saat sonra ortaya çıkan reaktif hipoglisemi görülebilir. Bu durumda özellikle yüksek miktarda şekerli veya rafine karbonhidrat içeren bir öğünün ardından terleme, titreme, çarpıntı, halsizlik ve yoğun açlık hissi gelişebilir. Tekrarlayan şikâyetlerde altta yatan nedenin belirlenmesi için doktora başvurulmalıdır.

Kan şekeri düşünce ne yapılmalı?

Kişi bilinçliyse ve güvenli biçimde yutabiliyorsa hızlı emilen karbonhidrat tüketmek gerekir. Genel olarak 15 gram kadar hızlı etkili karbonhidrat alınması ve yaklaşık 15 dakika sonra kan şekerinin yeniden ölçülmesi önerilir.

• 3-4 glikoz tableti
• Yaklaşık 150-200 ml meyve suyu
• Yaklaşık 150-200 ml normal, yani şekersiz olmayan gazlı içecek
• Bir yemek kaşığı kadar bal veya şekerli bir ürün

Kan şekeri hâlâ düşükse veya belirtiler devam ediyorsa aynı uygulama tekrarlanabilir. Kan şekeri düzeldikten sonra, bir sonraki öğüne uzun süre varsa ekmek, yoğurt, meyve veya benzeri daha uzun süre enerji sağlayan bir ara öğün tüketilebilir. Kişinin doktoru tarafından verilmiş özel bir hipoglisemi planı varsa bu plana uyulmalıdır.

Bilinç kapalı kişiye ne yapılmalı?

Bilinçsiz, nöbet geçiren veya yutamayan kişiye ağızdan yiyecek ya da içecek verilmemelidir. Ağızdan şeker vermeye çalışmak boğulmaya ve akciğerlere kaçmaya neden olabilir.

• Derhâl 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır.
• Kişi güvenli bir yan pozisyonda tutulmalıdır.
• Solunum kontrol edilmelidir.
• Varsa ve kullanımı biliniyorsa glukagon uygulanmalıdır.
• Kişi yalnız bırakılmamalıdır.

Düşük kan şekerini önlemek için neler yapılabilir?

• Öğünleri düzenli tüketin ve uzun süre aç kalmamaya çalışın.
• Diyabet ilaçlarını veya insülini doktorun önerdiği dozda kullanın.
• Egzersiz öncesi ve sonrasında kan şekeri takibini öğrenin.
• Alkolü özellikle aç karnına tüketmeyin.
• Yanınızda glikoz tableti veya meyve suyu bulundurun.
• Diyabetiniz varsa yakınlarınızı hipoglisemi belirtileri ve acil müdahale konusunda bilgilendirin.
• Tekrarlayan düşük kan şekeri durumlarında ilaç ve beslenme planınızı doktorunuzla gözden geçirin.

Hangi durumlarda doktora başvurulmalı?

Aşağıdaki durumlarda tıbbi değerlendirme gerekir:

• Düşük kan şekeri belirtileri sık sık tekrarlıyorsa
• Kan şekeri ölçümleri 70 mg/dL’nin altında çıkıyorsa
• Hipoglisemi gece uykuda meydana geliyorsa
• Bilinç bulanıklığı, nöbet veya bilinç kaybı yaşandıysa
• Diyabetiniz yokken açıklanamayan hipoglisemi ortaya çıkıyorsa
• İlaç değişikliğinden sonra kan şekeri düşmeleri başladıysa
• Belirtiler hızlı karbonhidrat tüketilmesine rağmen düzelmiyorsa

Tekrarlayan hipoglisemi atakları, kullanılan ilaçların, beslenme düzeninin, hormonların veya başka bir sağlık sorununun değerlendirilmesini gerektirebilir. Tanı ve tedavi için doktor muayenesi ve gerekli kan testleri yapılmalıdır.

Sonuç

Düşük kan şekeri belirtileri arasında terleme, titreme, çarpıntı, yoğun açlık, baş dönmesi, halsizlik ve sinirlilik sık görülür. Kan şekeri daha fazla düştüğünde konuşma bozukluğu, zihin karışıklığı, görme sorunları, nöbet ve bilinç kaybı gelişebilir.

Belirtiler başladığında kişi bilinçliyse hızlı emilen karbonhidrat almak, 15 dakika sonra kan şekerini yeniden kontrol etmek ve gerekirse tıbbi yardım istemek önemlidir. Bilinci kapalı kişiye kesinlikle ağızdan yiyecek veya içecek verilmemelidir. Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; kişisel tanı ve tedavi için bir sağlık profesyoneline başvurulmalıdır.